Engelsiz Android platformu, görme engelli Android kullanıcıları arasında son dönemde dikkat çeken TalkForward ekran okuyucusunun geliştiricisi Yannick’i özel bir canlı yayında ağırladı. Ömer Göktaş ve Ali Şahin’in sorularını yanıtlayan Yannick’e, yayının çeviri bölümünde Elifnur Aybaş destek verdi.

Fransa’da yaşayan 44 yaşındaki deneyimli yazılımcı Yannick, 26 yaşında kendi şirketini kurduğunu ve uzun yıllardır erişilebilir yazılımlar geliştirdiğini anlattı. Yayında TalkForward’ın ortaya çıkış süreci, uygulamanın teknik altyapısı, planlanan yeni özellikler, yapay zeka vizyonu ve Android erişilebilirliğinin geleceği ayrıntılı biçimde ele alındı.

TalkForward fikri nasıl ortaya çıktı?

Uzun yıllardır Android kullandığını belirten Yannick, Nexus 4 ve Galaxy serilerinden bu yana Android ekosisteminin içinde olduğunu söyledi. Ancak görme engelli kullanıcıların neden çoğu zaman Apple ekosistemine yönelmek zorunda kaldığını sorguladığını ifade etti. Kendi profesyonel kullanımında mevcut TalkBack uygulamasını yavaşlığı ve bazı eksikleri nedeniyle yetersiz bulduğunu, Çin merkezli Jieshuo ekran okuyucusunun ise verimli kullanılabilmesi için saatler süren kişiselleştirme ayarları gerektirdiğini belirtti.

Yannick’e göre temel hedef, Apple cihazlardaki erişilebilirlik deneyimine yakın, hızlı, modern ve güçlü bir ekran okuyucu deneyimini Android tarafına taşımaktı. TalkForward da bu ihtiyaçtan doğdu.

Neden sıfırdan bir ekran okuyucu geliştirilmedi?

Yayında en çok merak edilen sorulardan biri de TalkForward’ın neden mevcut TalkBack altyapısını temel aldığı oldu. Yannick bu konuda oldukça açık konuştu. Sıfırdan bir ekran okuyucu geliştirmenin çok daha derin sistem seviyelerine inmeyi gerektirdiğini, Android tarafında bu alanın yeterince belgelenmediğini ve bunun son derece zahmetli bir süreç olduğunu söyledi.

Bu nedenle bugün pek çok geliştiricinin yaptığı gibi Android Açık Kaynak Projesi (AOSP) içindeki TalkBack kodlarını temel aldığını belirten Yannick, buna rağmen uygulamayı olduğu gibi bırakmadığını vurguladı. Özellikle TalkBack’te sevmediği gecikme sürelerini ve eksik gördüğü alanları iyileştirmek için tersine mühendislik ve yoğun optimizasyon çalışmaları yaptığını, kodların önemli bölümünü yeniden ele aldığını ifade etti.

Hareket sistemi, performans çalışmaları ve “Başlatma Modu”

TalkForward’ın en dikkat çeken yanlarından biri olan hareket sistemi de yayının önemli başlıkları arasındaydı. Yannick, Android’in marka ve cihaz bazında çok parçalı bir yapıya sahip olduğunu; Samsung, Xiaomi, Google ve diğer üreticiler arasında farklı davranışlar görülebildiğini söyledi. Bu nedenle hareketlerin her cihazda tutarlı çalışması için sürekli optimizasyon yaptığını, 26.7.4 gibi güncellemelerde bu konuya özel iyileştirmeler yer aldığını anlattı.

Yayında ilk kez ayrıntılı biçimde anlatılan yeniliklerden biri de “Başlatma Modu” oldu. Bu mod sayesinde kullanıcılar, ekranın neresinde olurlarsa olsunlar art arda iki hareket yaparak istedikleri uygulamayı açabilecek. Örneğin iki parmakla sola kaydırma hareketi “başlatma” komutu olarak tanımlandığında, hemen ardından yapılacak tek parmak yukarı kaydırma Telegram’ı, tek parmak sağa kaydırma ise Gmail’i açabilecek. Böylece kullanıcılar sık kullandıkları uygulamalara çok daha hızlı erişebilecek.

Yannick ayrıca, TalkBack’te bulunan açılı hareketleri şimdilik TalkForward’dan kaldırdığını da söyledi. Bunun temel nedeni performans. Sistemin yapılan hareketin düz mü yoksa açılı mı olduğunu anlamaya çalışmasının işlem süresini ciddi biçimde uzattığını, bu nedenle uygulamayı hızlandırmak için düz hareketlere öncelik verdiğini belirtti. İleride performans kaybı yaratmayacak bir yöntem bulunursa açılı hareketlerin yeniden eklenebileceğini de sözlerine ekledi.

Ali Şahin’in yayında dile getirdiği “hareket paketleri” önerisi de geliştirici tarafından olumlu karşılandı. Yannick, TalkForward’ın altyapısının ses paketleri ve hareket paketleri gibi özelleştirmelere uygun biçimde tasarlandığını belirterek, ilerleyen dönemde kullanıcıların VoiceOver veya Jieshuo tarzı hareket düzenlerini uygulamaya daha kolay entegre edebileceğini ifade etti.

TalkForward ücretli mi olacak?

Yayında en çok sorulan konulardan biri de uygulamanın ücretlendirme modeli oldu. Yannick bu konuda oldukça net bir açıklama yaptı ve TalkForward’ın ücretsiz olduğunu, mümkün olduğu sürece ücretsiz kalacağını söyledi.

Uygulama içinde yer alan Bronz, Gümüş, Altın ve Platinum gibi abonelik seçeneklerinin temel amacının geliştiriciyi desteklemek olduğunu belirten Yannick, Gemini tabanlı yapay zeka özelliklerinin yalnızca abonelere özel olmayacağını da vurguladı. Buna göre ücretsiz kullanıcılar, kendi Gemini API anahtarlarını uygulamaya girerek ekran betimleme ve görsel analiz gibi yapay zeka işlevlerinden destekçilerle aynı şekilde yararlanabilecek.

Yakın zamanda eklenen bulut senkronizasyonu özelliğinin de ilerleyen dönemde ücretsiz kullanıcıların erişimine açılmasının planlandığı belirtildi.

Büyük hedef: erişilemeyen uygulamalar için yerel yapay zeka

Yannick’in en dikkat çekici hedeflerinden biri, erişilebilirlik desteği çok zayıf olan ya da hiç olmayan uygulamalar ve oyunlar için cihaz üzerinde çalışan yerel bir yapay zeka sistemi geliştirmek. Bu sistemin amacı, üzerinde etiket bulunmayan düğmeleri, ekran yapısını ve uygulama içeriğini analiz ederek kullanıcıya daha anlamlı geri bildirim sunmak.

Yannick, bu sistemin şu anda kendi cihazında belirli senaryolarda yüzde 70 civarında başarı sağlayabildiğini söyledi. Ancak yerel yapay zeka modellerinin yüksek RAM ve işlem gücü gerektirmesi nedeniyle özellikle Google Pixel 8, Pixel 9 ve Pixel 10 gibi yeni nesil güçlü cihazları hedeflediğini ifade etti. Nihai hedef ise internet bağlantısına ihtiyaç duymadan, tamamen cihaz üzerinde çalışan ve erişilemeyen uygulamalarda kullanıcıya ciddi ölçüde destek olabilecek bir sistem kurmak.

Otomatik çeviri özelliğinin perde arkası

Yayında öne çıkan özelliklerden biri de TalkForward’ın otomatik çeviri sistemi oldu. Bu özellik sayesinde kullanıcı, yabancı dilde bir uygulamaya girdiğinde ekran içeriğini daha anlaşılır biçimde kendi dilinde takip edebiliyor.

Yannick, bu sistemin temelinde yıllar önce Windows için geliştirdiği NVDA Translate eklentisinin bulunduğunu anlattı. Beş yıl önce masaüstü tarafında üzerinde çalıştığı bu yaklaşımı mobil tarafa taşıdığını belirten geliştirici, hedefinin çeviri sistemini mümkün olduğunca çevrimdışı ve hızlı çalışacak hale getirmek olduğunu söyledi.

Yannick’in üzerinde çalıştığı diğer projeler

Yayında TalkForward dışında yürütülen başka projelerden de söz edildi. Bunlardan biri, hâlihazırda iOS ve Mac tarafında kullanılan AGRAM Telegram istemcisinin Android sürümü. Yannick, Android versiyonu üzerinde çalışıldığını ve hazır olduğunda ilk duyurulacak platformlardan birinin Engelsiz Android olacağını belirtti.

Bir diğer çalışma ise çeviri katkı sistemi üzerine. Yapay zekanın ürettiği çevirilerde ortaya çıkan hataları düzeltmek için, gönüllü çevirmenlerin dosya alışverişiyle uğraşmadan doğrudan web üzerinden katkı sunabileceği bir platform geliştirildiği açıklandı. Böylece çeviri süreçlerinin daha hızlı ve düzenli ilerlemesi hedefleniyor.

Android TV tarafı da gündeme geldi. Yannick, şu anda test edebileceği uygun bir akıllı televizyonu olmadığı için Android TV için ayrı bir sürüm hazırlamayı doğru bulmadığını, ancak ileride gerekli test ortamı oluşursa bu alana da yönelebileceğini söyledi.

Ayrıca TalkForward için kapsamlı bir kullanım kılavuzu videosu da planlanıyor. Yannick, uygulamanın şu an hızlı bir geliştirme döneminden geçtiğini; özelliklerin sık sık değiştiğini, eklendiğini veya yeniden düzenlendiğini belirtti. Bu nedenle sistem biraz daha oturduğunda İngilizce kapsamlı bir eğitim videosu hazırlamayı planladığını ifade etti.

Topluluğun katkısı TalkForward’ı şekillendiriyor

Yannick, kullanıcı geri bildirimlerinin kendisi için son derece önemli olduğunu özellikle vurguladı. Uygulamaya eklenen yeniliklerin önemli bir bölümünün Telegram üzerinden gelen talepler doğrultusunda şekillendiğini belirten geliştirici, topluluğun geri bildirimlerinin geliştirme sürecinde belirleyici rol oynadığını söyledi.

Yayının sonunda Türkiye’deki görme engelli kullanıcı topluluğuna ve Engelsiz Android platformuna teşekkür eden Yannick, TalkForward’ın gelişiminde kullanıcı deneyimlerinin, hata bildirimlerinin ve önerilerin kritik önem taşıdığını bir kez daha dile getirdi.

Sonuç

Engelsiz Android’de gerçekleştirilen bu özel yayın, TalkForward’ın yalnızca alternatif bir ekran okuyucu olmanın ötesinde, Android erişilebilirliği adına iddialı bir vizyon taşıdığını ortaya koydu. Performans odaklı yapısı, özelleştirilebilir hareket sistemi, ücretsiz kullanım yaklaşımı ve erişilemeyen uygulamalar için planlanan yerel yapay zeka çözümleri, TalkForward’ı önümüzdeki dönemin en dikkat çekici erişilebilirlik projelerinden biri haline getiriyor.

Özellikle Android tarafında daha hızlı, daha esnek ve daha kullanıcı odaklı bir ekran okuyucu deneyimi arayanlar için TalkForward’ın gelişim süreci yakından takip edilmeyi hak ediyor.